قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى

2288

تاريخ الفي ( فارسى )

ابو منصور در شيراز فوت شد . به واسطهء شيوع اين خبر ، مردم بسيار پريشان‌حال شده جمعى كثير از هزار اسب جدا شده قصد اردوى ملك رحيم كردند . ملك رحيم بر اين حال اطلاع يافته جمعى كثير از دلاوران لشكر خود را جدا كرده به جانب بلدهء رامهرمز ، كه سپاه هزار اسب در آنجا افساد بسيار مىكردند ، فرستاد . چون سپاه ملك رحيم به آن حوالى رسيدند مردم هزار اسب متوجّه جنگ شده در مقام كارزار درآمدند . امّا چون ادبار ايشان را به واسطهء كثرت ظلم و بىدادگرى فروگرفته بود ، اكثرى از ايشان به قتل رسيدند و جمعى معدود منكوب و مغلوب روى به هزيمت آورده متفرّق شدند . شهر رامهرمز را نيز سپاه ملك رحيم به تصرّف درآوردند و نوّاب و عمّال خود را نصب نموده در ماه ربيع الاوّل اين سال مراجعت نمودند . در اثناى اين حال از قبل كوتوال قلعهء اصطخر ، ابو نصر بن خسرو ، به واسطهء آنكه هزار اسب دو برادر او را به امر ابو منصور گرفته بعد از ايذا و اهانت بسيار در بند داشت ، كس پيش ملك رحيم فرستاده التماس نمود كه : اگر امير يكى از برادران خود را به اين قلعه فرستد ، ما نيز قلعه را به او مىسپاريم و متعهّد اين مىشويم كه تمامى قلاع فارس را جهت ايشان مسخّر سازيم . چون ملك رحيم اين خبر را شنيد فى الحال برادر خود ، ابو سعد « 1 » ، را با لشكرى انبوه روانهء اصطخر گردانيد . چون ابو سعد به موضع دولت‌آباد « 2 » رسيد ، اكثر سپاه از ديالمه و ترك ، كه از پيش ابو منصور آزرده‌خاطر بودند ، از شيراز به استقبال ابو سعد شتافته به او ملحقّ شدند . و ابو سعد از دولت‌آباد كوچ كرده با لشكر و حشم بسيار از عرب و كرد به پاى قلعهء اصطخر آمد و ابو نصر بن خسرو فى الحال از قلعه بيرون آمده با ابو سعد [ 270 ب ] ملاقات نمود و او را به بالاى قلعه برده تمامى مردم او را محل اقامت داد و خدمتهاى شايسته نسبت به او به ظهور رسيد . چون ابو سعد بر قلعهء اصطخر ، كه از مشاهير قلاع ولايت فارس بلكه مدار غلبهء آن مملكت است ، استيلا يافت ، مستحفظان قلاع ديگر همه اطاعت نموده كليدهاى قلاع را پيش ابو سعد فرستاده قلعه‌ها را حوالهء او نمودند . و ابو سعد چون خاطر از ممر قلاع مطمئن ساخت فى الحال متوجّه شيراز شد ؛ چه ، شيراز بىصاحب بود و ابو منصور فولادستون ارجان مىبود . القصّه ، چون ابو منصور فولادستون بر اين قضايا اطلاع يافت به اتّفاق هزار اسب و منصور بن حسين اسدى روى به اهواز نهاده دفع ملك رحيم را وجهه همّت خود ساخت . اتّفاقا ، بعد از تلاقى فريقين ، چون ملك رحيم اكثر سپاه خود را همراه برادر خود ابو سعد فرستاده بود و خود با جمعى معدود طاقت مقاومت ايشان نياورده از اهواز به جانب واسط رفت . و ابو منصور از آنجا مراجعت نموده عنان عزيمت به صوب شيراز و دفع برادرش ابو سعد منعطف داشت .

--> ( 1 ) . ق : ابو سعيد . ( 2 ) . هر سه نسخه : دولتانا .